Posts

सेतो फलामे चरा र छोराको निर्दोष आँखा

Image
   आर आर हरिकृष्ण जोशी नीलो आकाशको छाती चिर्दै सुस्तरी अघि बढिरहेको त्यो सेतो फलामे चरालाई देखाउँदै जब छोराले आफ्नो अबोध स्वरमा सोध्यो बाबा त्यो प्लेनमा बस्ने , उड्नेहरू त सबै धनी होलान् है < उसको यो निर्दोष प्रश्नले मेरा ओठहरू अचानक निशब्द भए र मनको कुनै कुनामा एउटा गहिरो भावुकता पग्लिएर आयो । क्षितिजमा बिलाउन लागेको त्यो जहाज जस्तै मेरो मन पनि कता कता हराउन पुग्यो । उसका ती कलिला आँखामा आकाश छुने रहर त थियो तर भुइँको कठोर यथार्थ र जीवनका बाटाहरू बुझ्न अझै धेरै बाँकी छ । मैले उसलाई आफ्नो नजिकै तानेर टाउको सुमसुमाय र आकाशतिरै हेर्दै अत्यन्तै मधुर स्वरमा भने होइन बाबु , त्यो बादलमाथि उड्ने सबै मानिस धनी हुँदैनन् । मेरो कुरा सुनेर उसले अचम्म मान्दै आफ्ना ठूला ठूला आँखा मतिर फर्कायो । सायद उसको बालमस्तिष्कले सोच्दै थियो कि त्यति भव्य र सुन्दर साधनमा यात्रा गर्नेहरू कसरी गरिब हुन सक्छन् र < मैले उसको साना हातहरूलाई आफ्ना हत्केलामा बेर्दै अगाडि थपे बाबु , त्यो जहाजभित्र बस्ने कतिपय मानिसहरू त आफ्नो गाउँघर , बिरामी बुढा बाबु आमा र तिमीजस्तै मुटुका टुक्रा जस्ता छ...

जीवनको बिरालो र मोहको जञ्जाल

Image
                आर. आर हरिकृष्ण जोशी  एकजना वृद्ध तपस्वी संसारका सम्पूर्ण सुख, सम्बन्ध र मोह त्यागेर वनबास गएका थिए । उनको उद्देश्य केवल ईश्वरको चिन्तन र आत्मशान्ति प्राप्त गर्नु थियो तर आश्रममा मुसाहरूले दुःख दिन थालेपछि उनले मुसा धपाउन एउटा बिरालो पाले । बिरालोलाई दूधको आवश्यकता परेपछि उनले एउटा गाई ल्याए । गाई त आयो तर त्यसको गोठधन्दा र स्याहारसुसार गर्ने झन्झट थपियो । वृद्धले गाई पालेपछि गाउँलेहरूलाई अर्कै चिन्ताले सतायो भोलि वृद्ध तपस्वी बिरामी भएको खण्डमा गाईको स्याहार कसले गर्छ ? गाईको स्याहार नभएपछि गाई मर्छ र त्यसको पाप हामीले भोग्नु पर्दछ र यस्तो पाप हामीले भोग्नुहुदैन भनेर गाउँलेहरूले ती वृद्ध तपस्वीको गाउँकै एक एकल महिलासँग लगनगाँठो कसिदिए । अनि त के थियो र ? केही वर्षपछि वृद्ध संन्यासी आश्रममै लालाबालाको पिता बने । समयक्रममा उनी मरणासन्न अवस्थामा पुगे । गाउँलेहरूले बिदा हुने बेला आफूहरूलाई केही दिव्योपदेश दिन आग्रह गर्दा उनले भने ‘सबैथोक गर्नु  तर बुढेसकालमा बिरालो झुक्किएर पनि नपाल्नु । त्यही बिरालो पाल्ने रहरले  म पा...

अहंकारको मूल्य र प्रकृतिको न्याय

Image
    प्रकृतिको आफ्नो एउटा सुन्दर नियम छ जहाँ प्रत्येक प्राणीको आफ्नै अस्तित्व छ , आफ्नै भूमिका छ तर जब मानिसले आफ्नो अहङ्कारको रापमा परेर प्रकृतिको त्यो कोमल सन्तुलनलाई भत्काउन खोज्छ तब नियतिले नसोचेको मूल्य चुकाउन बाध्य हुनुपर्दछ । सन् १९५८ को चीनको त्यो अध्याय अझै पनि इतिहासको एउटा पीडादायी आँसु बनेर उभिएको छ। जब चिनमा भँगेरा हरूलाई त्यहा वाट निर्मुल पार्न लगाईयो तब चिनियाँ आकाशबाट चहकिला र अबोध ती पन्छी सदाका लागि हराए।  निलो आकाश अब शान्त मात्र होइन , सुनसान भयो—जहाँ पहिले चिरबिरले जीवनको ताल दिन्थ्यो , त्यहाँ अब मौनताले डेरा जमायो। मानौं , त्यो धर्तीले आफ्नै स्वर गुमायो , आफ्नै गीत हरायो। तर , केही समयपछि नै धर्तीले त्यो गल्तीको सजाय सुनाउन थाल्यो । भँगेराहरू जो अन्नको सुरक्षाका लागि सिपाही बनेर खटिएका थिए जब तिनको रगतले माटो भिजेको थियो तब बाली खाने किराहरूले आफ्नो साम्राज्य फैलाए। फाँटहरूमा सुनौलो धानको सट्टा अनिकालको कालो बादल मडारियो। त्यही भँगेरा जसलाई निर्मुल बनाउदा मानिसहरूले उत्सव मनाएका थिए समयको अन्तरालमा   तिनकै अभावमा मानिसहरू भोकभोकै ...

धर्म आस्था हो दुस्मनी होईन ।

Image
(RR)  हरिकृष्ण जोशी                                                                                              एक दिन गिद्धको बच्चाले आफ्नो बालाई भनेछ– ‘बा आज मलाई मान्छेको मासु खान मन लागेको छ भनेपछि गिद्धका बा भुर्रर्र उडेर गए र केही समय पछि मासु लिएर आए । बच्चाले सोध्यो– के को मासु हो यो बा ? बाले उत्तर दिए–गाईको । बच्चाले मलाई मान्छेकै मासु चाहीन्छ भनेपछि गिद्ध बा फेरी उडेर जान्छन र धेरै ठाउमा खोज्दा पनि मान्छेको मासु फेला नपरे पछि उनले सुँगुरको मासु ल्याएर दिन्छन तर गिद्धको बच्चाले त्यो पनि खान मानेन र साह्रै जिद्धि गरेपछि उसले जुक्ती लगाउछ र आपूmले ल्याए मध्येको एक टुक्रा सुँगुरको मासु मस्जिदमा र अर्को टुक्रा गाईको मासु मन्दिरमा लगेर खसालीदीन्छ । त्यसपछि त के चाहियो र एक धर्मका मानिसले अर्को धर्मका मानिसलाई दोष लगाउदै एक आपसमा काटमार शुरु गरे ...

मेहनत गरौ परिश्रम मा भर परौ

Image
         एउटा गाउँमा एक जना चोर बस्थ्यो र उसको एक जना छोरा पनि थियो उ चाहान्थ्यो छोराले धेरै पढोस , ठुलो मान्छे बनोस भन्ने चाहान्थ्यो तर छोरो  ८  कक्षामा नै फेल भएछ र छोरालाई अब म जागीर खान्छु भन्ने सोच आएछ र जागीरको लागी धेरै ठाउमा गएछ एक त  ८  कक्षा फेल त्यसमाथी चोरको छोरा कसैले जागीर दिएनछन् र घरमै बसेर दिन कटाउन थालेछ अनि यक दिन बाबुले सोचेछ यसलाई पनि अब म जस्तै चोरदै हिडने बनाउछु भन्ने सोचेर चोर्नको लागी लिएर हिडेछ र  बाबु र छोरा भयर  एउटा घरमा चोर्न पुगेछन । बाबु: छोरा  हेर त त्यस घरमा कस्तो मि m लिमिली छ त्यहा चोर्न पर्छ भनेछ छोरा: लाईट बाल्दै बाबुको पछि लागेछ । बाबु: बिस्तारै गर यो घरमा मैले पहिला पनि धेरै चोटी चोरीसकेको छु यसका सब परिवार मिलेर खुब काम गरेर पैसा कमाउछन् छोरा: नजिकै पुगेर बत्ति बालेर हेरेर बस्छ बाबु: जा ढिलो नगर सीरानीमा चापी राख्छन पैसा झिकेर लेरा छोरा: नै बाबु तपाईले पहिला पटक पटक चोर्दा पनि यो घर यस्तो उज्यालो छ र तपाईले पटक   पटक चोर्दा पनि हाम्रो घर अध्यारो छ र आज चोर्दा पनि यो घरको उज्याल...

विकल्प होइन समर्थक बन्छन मात्रै राम्रो काम गर्नुस ।

Image
एक दिन एक जना मानीस एउटा पसलमा गई साहुजीलाई भनेछन साहुँजी एउटा फोन गर्न पर्नी छ यहा वाट गरौ है भनेछन र पसलेले मंञ्जुरी दिए पछि उसले फोन डायल गर्छ र फोन उठेपछि सर नमस्कार मलाई तपाईको कम्पनीमा एउटा समाचार लेखनको काम दिन परो भन्छ अनि साहुजीले भन्छन म सीत समाचार लेखनमा काम गरीरहनु भएको एक जना हुनुहुन्छ अहिले आबश्यक छैन  सरी भनेपछि फेरी उक्त व्यक्तीले होईन साहुजी अहिले गरीरहनु भएको साथीले भन्दा म कम पैसा लिएर गर्छुनी भनेपछि साहुजीले पर्देन मलाई आवश्यक छैन भनेपछि उक्त व्यक्तीले साहुजी म कम पैसा लिएर मात्र होईन म समाचार लेखन संगसगै तपाइको कार्यालयको अरु पनि काम गरीदीन्छुनी भनेपछि साहुजी रीसाउदै तिमिले जे गरे पनि मलाई तीम्रो आवश्यक छैन अहिलेको साथी सीत म सन्तुष्ट छु तिम्रो आवश्यक मलाई छैन भनेर उसले फोन राखीदीन्छ र संगै भएको पसलेले त्यो वार्तालाप सुनीरहेको हुन्छ र उसले भन्छ भाई तिमिलाई जागीरको आवश्यक  रहेछ मेरै पसलमा एक जना चाहीएको छ यही काम गर भनेपछि उसले सरी साहुजी गर्दीन काम भनेपछि पसलेले भन्छ अघि सम्म त फोनमा थौरै तलबमा जे काम नि गर्छु भन्थ्यौ अहिले फेरी काम दिदा गर्दीन भन्छौ किन भ...

मेहनत गरौ परिश्रम मा भर परौ

Image
मेहनत गरौ परिश्रम मा भर परौ एउटा गाउँमा एक जना चोर बस्थ्यो र उसको एक जना छोरा पनि थियो उ चाहान्थ्यो छोराले धेरै पढोस , ठुलो मान्छे बनोस भन्ने चाहान्थ्यो तर छोरो  ८  कक्षामा नै फेल भएछ र छोरालाई अब म जागीर खान्छु भन्ने सोच आएछ र जागीरको लागी धेरै ठाउमा गएछ एक त  ८  कक्षा फेल त्यसमाथी चोरको छोरा कसैले जागीर दिएनछन् र घरमै बसेर दिन कटाउन थालेछ अनि यक दिन बाबुले सोचेछ यसलाई पनि अब म जस्तै चोरदै हिडने बनाउछु भन्ने सोचेर चोर्नको लागी लिएर हिडेछ र  बाबु र छोरा भयर  एउटा घरमा चोर्न पुगेछन । बाबु: छोरा  हेर त त्यस घरमा कस्तो मि m लिमिली छ त्यहा चोर्न पर्छ भनेछ छोरा: लाईट बाल्दै बाबुको पछि लागेछ । बाबु: बिस्तारै गर यो घरमा मैले पहिला पनि धेरै चोटी चोरीसकेको छु यसका सब परिवार मिलेर खुब काम गरेर पैसा कमाउछन् छोरा: नजिकै पुगेर बत्ति बालेर हेरेर बस्छ बाबु: जा ढिलो नगर सीरानीमा चापी राख्छन पैसा झिकेर लेरा छोरा: नै बाबु तपाईले पहिला पटक पटक चोर्दा पनि यो घर यस्तो उज्यालो छ र तपाईले पटक   पटक चोर्दा पनि हाम्रो घर अध्यारो छ र आज चोर्दा पनि यो घरको उज्यालो यस्त...