Posts

अन्तिम सत्यःहामी यहाँ सधैँका लागि होइनौ ।

Image
आर.आर हरिकृष्ण जोशी      मानिस जन्मन्छ , हुर्कन्छ , सपना देख्छ , संघर्ष गर्छ , केही कमाउँछ , केही बनाउँछ र अन्ततः एक दिन यो संसार छोडेर जान्छ । यो कुरा हामी सबैलाई थाहा छ तर अचम्म के छ भने , जीवनको सबैभन्दा निश्चित सत्य यही भए पनि हामी मृत्युबारे कुरा गर्न चाहँदैनौ । मृत्युको नाम लिनासाथ वातावरण गम्भीर हुन्छ। मानौ मृत्यु हाम्रो जीवनको हिस्सा होइन , जीवनभन्दा बाहिरको कुनै कुरा हो। जब मानिसलाई आफू मर्ने कुरा थाहा हुन्छ त्यसैले ऊ आफ्नो अस्तित्वलाई कुनै न कुनै रूपमा आफूभन्दा लामो बनाउन खोज्छ । कसैले सम्पत्ति जोड्छ , कसैले नाम कमाउँछ , कसैले पद र प्रतिष्ठा खोज्छ , कसैले आफ्ना छोराछोरीको सफलतामा आफ्नो निरन्तरता देख्छ । मानिसको यो चाहना अस्वाभाविक होइन तर कहिलेकाही यही चाहनाले जीवनको वास्तविक आनन्दलाई पछाडि धकेलिदिन्छ । हाम्रो गाउँघरमा हेर्ने हो भने एउटा पुस्ताले जीवनभर दुःख गरेर घर बनाउँछ । खेतमा पसिना बगाउँछ , छोराछोरी पढाउँछ , उनीहरूको भविष्य राम्रो होस् भनेर आफ्ना धेरै इच्छा त्याग्छ । बुढेसकालमा पुग्दा उसको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति त्यही घर र परिवार हुन्छ तर अर्को पुस्ता फ...

गाउँको अर्थतन्त्र र लघुवित्तको बदलिदो भूमिका ।

Image
  आर.आर हरिकृष्ण जोशी नेपालको आर्थिक संरचनालाई गहिरिएर नियाल्ने हो भने यसको वास्तविक आधार अझै पनि गाउँघर र ग्रामीण बस्तीमै रहेको देखिन्छ । कृषि , पशुपालन , घरेलु उद्योग , साना व्यवसाय र स्वरोजगारमा आधारित ग्रामीण अर्थतन्त्रले देशको ठूलो जनसंख्याको जीविकोपार्जन धानेको छ । गाउँमा उत्पादन हुन्छ , उत्पादनबाट आम्दानी हुन्छ , आम्दानीले उपभोग धान्छ र उपभोगका क्रममा त्यही पैसा अर्को परिवार , पसल वा व्यवसायीको हातमा पुग्छ । यसरी उत्पादनदेखि उपभोगसम्मको आर्थिक गतिविधि निरन्तर घुमिरहन्छ । यही स्थानीय आर्थिक आवागमनलाई व्यवस्थित , गतिशील र दिगो बनाउन सकियो भने ग्रामीण तहमा एउटा बलियो चक्रिय अर्थतन्त्र निर्माण गर्न सकिन्छ । चक्रिय अर्थतन्त्र भन्नासाथ सामान्यतः स्रोतको पुनः प्रयोग , स्थानीय उत्पादन र दिगो आर्थिक गतिविधिको अवधारणा बुझिन्छ । ग्रामीण नेपालको सन्दर्भमा यसलाई अझ फराकिलो अर्थमा हेर्नुपर्ने हुन्छ । गाउँमा सिर्जना भएको पुँजी , श्रम , उत्पादन र आम्दानी सकेसम्म स्थानीय अर्थतन्...