अलिकति रोकिएर, फेरि उज्यालोतिर
आर.आर हरिकृष्ण जोशी
हामी सबैको जीवनमा यस्ता क्षणहरू आउँछन्, जब मनले एउटा कुरा भन्छ र बुद्धिले अर्को। कहिलेकाहीँ एउटा सानो घटनाले दिनभरि खुसी बनाइदिन्छ भने कहिलेकाही कसैको एउटा शब्दले पूरै दिन भारी बनाइदिन्छ । हामी हाँसिरहेका हुन्छौँ, तर भित्र कतै दुखिरहेको हुन सक्छ । भीडमा हिँडिरहेका हुन्छौँ, तर मन भने एक्लो यात्रामा हुन सक्छ । आखिर हाम्रो जीवनलाई यति धेरै प्रभावित गर्ने त्यो अदृश्य शक्ति के हो? सायद त्यो हाम्रो आफ्नै सोच हो ।
मानिसले बाहिरी संसारलाई जति बुझ्न खोज्छ, त्यति नै आफ्नो भित्री संसारलाई बुझ्न पनि आवश्यक छ । किनकि हाम्रो व्यवहार, निर्णय, सम्बन्ध, सफलता, असफलता र खुसी—यी सबैको गहिरो सम्बन्ध हाम्रो सोचसँग हुन्छ। एउटै परिस्थिति दुई व्यक्तिको अगाडि उभिँदा पनि उनीहरूको अनुभव फरक हुन सक्छ । कारण परिस्थिति मात्र होइन, त्यसलाई हेर्ने दृष्टिकोण पनि हो ।
हामी धेरैपटक तत्काल प्रतिक्रिया दिन्छौँ । कसैले नराम्रो बोल्यो भने तुरुन्तै जवाफ फर्काउन मन लाग्छ । कसैले हाम्रो कामको आलोचना गर्यो भने आफूलाई अस्वीकार गरिएको महसुस हुन्छ । कुनै काम बिग्रियो भने मबाट केही हुँदैन भन्ने निष्कर्ष निकाल्न थाल्छौँ । तर केही क्षण रोकिएर सोच्ने हो भने त्यही परिस्थिति अर्कै देखिन सक्छ। एउटा कठोर शब्दले हाम्रो सम्पूर्ण सम्बन्धको अर्थ बदल्दैन । एउटा असफलताले हाम्रो सम्पूर्ण क्षमताको फैसला गर्दैन र एउटा खराब दिनले हाम्रो सम्पूर्ण जीवन खराब बनाउँदैन ।
जीवनमा सबैभन्दा ठूलो शक्ति सायद परिस्थितिलाई नियन्त्रण गर्नु होइन, परिस्थितिप्रतिको आफ्नो प्रतिक्रिया नियन्त्रण गर्न सक्नु हो । मनमा आएको हरेक विचार सत्य हुँदैन । क्षणभर आएको डर भविष्यको वास्तविकता हुँदैन। आज आफूलाई कमजोर महसुस हुँदैमा हामी साँच्चिकै कमजोर भएका हुँदैनौ । कहिलेकाहीँ थकित मनले संसारलाई पनि थकित र निराश देखाउँछ ।
त्यसैले आफूलाई समय दिनुपर्छ । निर्णय लिनुअघि एकछिन रोकिनुपर्छ । रिस उठ्दा मौन बस्न सक्नुपर्छ । दुःख लाग्दा आफूलाई दोष दिनुको सट्टा आफ्नै मनलाई सम्झाउन सक्नुपर्छ—यो समय पनि बितेर जानेछ ।
हामी प्रायः अरूको जीवनसँग आफ्नो जीवन तुलना गरेर दुःखी हुन्छौ । कसैको सफलता देखेर आफ्नो यात्रा अधुरो ठान्छौ । कसैको मुस्कान देखेर उसको जीवन पूर्ण छ भन्ने अनुमान गर्छौ । तर हरेक मानिसले आफ्नै अदृश्य संघर्ष बोकेको हुन्छ । बाहिर देखिएको उज्यालोभित्र कति अँध्यारा रातहरू बितेका छन् भन्ने कुरा कसैलाई थाहा हुँदैन । त्यसैले अरूसँग तुलना गरेर आफ्नो मूल्य घटाउनु आवश्यक छैन ।
जीवन कुनै दौड होइन, जहाँ सबैले एउटै समयमा एउटै ठाउँमा पुग्नुपर्छ । कसैको बिहान चाँडै आउँछ, कसैको अलि ढिलो । महत्वपूर्ण कुरा यति हो कि हामी आफ्नो यात्राबाट हार नमानौ ।
आफ्नो मनलाई बुझ्नु भनेको सधैँ सकारात्मक सोच्नु मात्र होइन । कहिलेकाहीँ कमजोर महसुस गर्न पाउनु पनि ठीक हो । आँसु आउँदा रुनु पनि ठीक हो । थाक्दा केही समय रोक्नु पनि ठीक हो । सकारात्मकता भनेको दुःख नभएको जीवन होइन; दुःखको बीचमा पनि भोलिको सम्भावना देख्न सक्ने साहस हो ।
हामीले संसारलाई बदल्न नसके पनि आफूले संसारलाई हेर्ने नजर बदल्न सक्छौ । हिजोको गल्तीलाई अनुभव बनाउन सक्छौ । आजको पीडालाई शक्ति बनाउन सक्छौ । असफलतालाई अन्त्य होइन, अर्को प्रयासको सुरुवात मान्न सक्छौ ।
अन्ततः जीवन धेरै ठूलो रहस्य होइन । यो साना–साना सोच, भावना, निर्णय र सम्बन्धहरूले बनेको यात्रा हो । त्यसैले आफूलाई बुझौँ, आफ्ना विचारलाई प्रश्न गरौँ, आवश्यक पर्दा केही क्षण रोकिऔँ र फेरि अघि बढौ
किनकि कहिलेकाहीँ जीवन बदल्न बाहिरबाट कुनै चमत्कार आउनुपर्दैन । हाम्रो आफनै सोच्ने तरिका अलिकति बदलिनु नै जीवनमा नयाँ उज्यालो प्रवेश गर्ने सबैभन्दा सुन्दर सुरुवात हुन सक्छ ।